Жобаның негізгі идеясы килонова GW170817-GRB170817A-AT2017gfo бойынша зерттеулердің қазіргі жағдайынан туындайды, ол көп арналы астрофизиканың бастауын белгіледі. Бұл оқиғаны жан-жақты зерттеу, оның ішінде сандық есептеу әдістерін, деректерді талдау және теориялық модельдер астрофизикалық жүйедегі қосымша әсерлерді, сондай-ақ жұлдыздардағы жарылыс процестері кезінде туындайтын галактикалық масштабта элементтік құрамды өзгерте алатын аса жоғары энергияның бөлінуімен жүретін шектеулерді анықтау арқылы жалпы физикалық механизмдерді толықтырады және нақтылайды. Жоба килонова жарылыс кезінде пайда болып ұшқан материя бос нейтрондармен байыту сатысында өтеді және s-барьер аймағындағы энергияның бөліну мәселесің зерттеуге бағытталған. Жоба ядролық астрофизикадағы пәнаралық зерттеу болып табылады және ядролық физика, астрофизика және компьютерлік модельдеу салаларындағы зерттеушілердің тәжірибесін біріктіреді.
Жоба мақсаты: Сандық әдістерді қолдану арқылы килонова GRB170817A-GW170817-AT2017gfo жарылысы кезінде s-барьерлік аймақтағы циклдік реакциялардың энергия бөлінуін есептеу
Жобаның есептері:
Есеп 1. s-барьерді құруға қатысатын ауыр элементтердің көптігін есептеуге арналған бағдарламалық кешен құру.
Тапсырма 1.1. ENDF/EXFOR ядролық реакциялардың деректер базасымен жұмыс істеуге арналған бағдарламалық пакет модулін әзірлеу.
Тапсырма 1.2. Жану матрицасын құру және оның көрсеткішін есептеу үшін бағдарламалық пакет модулін әзірлеу.
Есеп 2. s- барьер аймағындағы ауыр элементтердің көптігін (таралуын) есептеу.
Тапсырма 2.1. Нуклидтердің ауысу динамикасын есептеу үшін кейіннен жөндеумен бағдарламалық пакет модульдерін құрастыру.
Тапсырма 2.2. GW170817-GRB170817A-AT2017gfo килонова жағдайы үшін s-барьер айналасындағы циклдік реакциялардың тармақтарына кіретін ауыр элементтердің көптігін есептеу.
Есеп 3. Килонова GW170817-GRB170817A-AT2017gfo жағдайына циклдік реакциялардың энергия бөлінуін есептеу.
Тапсырма 3.1 Жасалған бағдарламалық пакет негізінде s-кедергі аймағындағы циклдік реакцияларға сезімталдықты талдау.
Тапсырма 3.2 Килонова GW170817-GRB170817A-AT2017gfo, сондай-ақ килонова класына ықтимал үміткерлер үшін бос нейтрондар ағынына байланысты s-кедергі аймағындағы циклдік реакциялар кезінде энергияның бөлінуін есептеу.
Күтілетін нәтижелер: Зерттеудің негізгі нәтижесі s-кедергі құруға қатысатын ауыр элементтердің көптігін есептеуге арналған, сондай-ақ ауыр элементтер жоғары тығыздықтағы нейтрондар ағынын ұстаған кезде энергияның бөлінуін және одан кейінгі циклді есептеуге арналған бағдарламалық код болып табылады. изотоптардың түзілуі және олардың өздігінен ыдырауы. Нәтижесінде біз есептеулерімізді GRB170817A-GW170817-AT2017gfo килоновалық жарылыс оқиғасы бойынша бақылау деректерімен салыстыра аламыз, сонымен қатар s-кедергісінің жалпы энергияның бөлінуіне және байқалған спектріне қосқан үлесін сандық бағалауды бере аламыз. электромагниттік сәулеленудің әртүрлі диапазондары.
Технологияның дайындық деңгейі (ТДД): Жоба аясында s-барьер құруға қатысатын ауыр элементтердің көптігін есептеуге арналған бағдарламалық кешен әзірлеу, s- барьер аймағындағы ауыр элементтердің көптігін есептеу, килонова GW170817-GRB170817A- AT2017gfo жағдайына циклдік реакциялардың энергия бөлінуін есептеу ұсынылады. Жобаның басында бұл технологиялардың дайындығы 0-деңгейде – «Жаңа технологияны әзірлеу мүмкіндігін анықтау». Жобаның соңына қарай бұл технологиялар 1-деңгейге – «Жаңа технологияның әсерін бағалау» деңгейіне дейін әзірленеді деп күтілуде. Жобамен ұсынылған ғылыми-техникалық қызмет түрі іргелі зерттеулерге жатады.
Конференциялар, семинарлар, даярлық мектептері:
1. “19th Russbach School in Nuclear Astrophysics” даярлау мектебі, 3-9 наурыз 2024 ж., Руссбах, Австрия (офлайн) Руслан Спасюк – қатысу, постер баяндамасы, қатысушы сертификаты
2. Хоккайдо университетіне жұмыс сапары, Реактор физикасы зертханасы, 20-29 қазан 2024 ж., Хоккайдо, Саппоро, Жапония. Нұрзат Кенжебаев – «Массалық жұлдыздардың ядроларындағы нейтронды ұстау реакцияларын есептеу» тақырыбындағы ғылыми семинар (ауызша баяндама). Сапар барысында профессор Го Чибамен Professor Go Chiba) s-процессі шеңберінде ядролық реакцияларды есептеу бағдарламасын әзірлеу бойынша консультациялар жүргізілді. Есептеу әдістерін жетілдірудің мүмкін жолдарын талқылау және нәтижелерді салыстырмалы талдау талқыланды. Әрі қарай әрекеттердің жоспарын құру жұмыстары жүргізілді.
3. “The Frontiers in X-ray Polarimetry (FiXP) Academy” даярлау мектебі, 07-11 сәуір 2025 ж., Аквила, Италия (офлайн) Ерлан Аймуратов – қатысу, постер баяндамасы, қатысушы сертификаты
4. “The 2nd ChETEC-INFRA Observational School (ChINOS)” даярлау мектебі, 20-26 шілде 2025 ж., Прага, Чехия (офлайн) Анарбек Дәулет – қатысу, сертификат
5. Релятивистикалық астрофизика бойынша халықаралық орталықтары желісіне (ICRANet) жұмыс сапары, 21 шілде – 29 тамыз, 2025 ж., Пескара, Италия. Ерлан Аймуратов: сапар барысында профессор Ремо Руффини тобымен ғылыми ынтымақтастық жалғасты; гамма-сәулелерінің жарылыстарын зерттеу шеңберінде екі ғылыми жұмыс дайындалды (есептер, нәтижелерді талқылау, суреттерді дайындау және текст жазу); және ынтымақтастық перспективалары талқыланды.
6. «The 47th International School for Young Astronomers», 17 қараша – 5 желтоқсан, 2025 ж., Тайбэй, Тайвань (офлайн) Анарбек Дәулет – қатысу, жобаны қорғау, қатысушы сертификаты.
Мамандарды даярлау:
1. Анарбек Дәулет Талғатұлы, Дипломдық жоба (орыс тілінде): “Галактикадан тыс астрофизикалық объектілердегі S-үдеріс”. Қорғау күні: маусым 2024. “Физика” саласындағы бакалавр. әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті. Жоба жетекшісі: Аймуратов Е.К.
2. Бекзат Ұлту, Дипломдық жоба (қазақ тілінде): “Галактикадан тыс астрофизикалық объектілердегі R-үдеріс”. Қорғау күні: маусым 2024 ж. “Физика” саласындағы бакалавр. әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті. Жоба жетекшісі: Аймуратов Е.К.
3. Спасюк Руслан Рашидович. Магистрлік диссертация (орыс тілінде): «Жұлдыздарға жақындапкеле жатқанкометалардың термиялық деструкциясы». Қорғау күні: 2025 жылғы маусым Дәрежесі: «Физика» мамандығы бойынша магистр Қос дипломды бағдарлама: әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті және Патрис Лумумба атындағы Ресей халықтар достығы университеті Жоба жетекші: Аймуратов Е. К.
